Deprem

Deprem Nedir? Yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayına "DEPREM" denir.
Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır. Bilindiği gibi yurdumuz dünyanın en etkin deprem kuşaklarından birinin üzerinde bulunmaktadır.

Deprem Bölgeleri Haritası'na göre, yurdumuzun %92'sinin deprem bölgeleri içerisinde olduğu, nüfusumuzun %95'inin deprem tehlikesi altında yaşadığı ve ayrıca büyük sanayi merkezlerinin %98'i ve barajlarımızın %93'ünün deprem bölgesinde bulunduğu bilinmektedir.
Olası afetlerde can ve mal güvenliğini sağlamak, kaynak israfı ile plansız, kalitesiz ve kontrolsüz yapılaşmayı önlemek, çağdaş norm ve standartlarda yapı üretimini sağlamak, denetimsizlik ve ihmal nedeniyle zarara uğrayan üçüncü şahısların haklarını korumak, yapı üretiminde kusur, ihmal ve yetersizliği görülen yapı sorumlularına karşı gerekli işlemleri yerine getirmek amacıyla yapı denetimi kanunları hazırlanmıştır.
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik indirmek için tıklayınız.

Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik

DEPREM BÖLGELERİNDE YAPILACAK BİNALAR
HAKKINDA ESASLAR
BÖLÜM 1 – GENEL HÜKÜMLER
1.1. KAPSAM
1.1.1 – Bu Yönetmelik hükümleri, deprem bölgelerinde yeni yapılacak binalar ile daha
önce yapılmış mevcut binalara uygulanır.
1.1.2 – Kullanım amacı ve/veya taşıyıcı sistemi değiştirilecek, deprem öncesi veya
sonrasında performansı değerlendirilecek ve güçlendirilecek olan mevcut binalar için
uygulanacak hükümler Bölüm 7’de verilmiştir.
1.1.3 – Bu Yönetmelik hükümleri, betonarme (yerinde dökülmüş ve öngerilmeli veya
öngerilmesiz prefabrike), çelik ve yığma binalar ile bina türü yapılar için geçerlidir.
1.1.4 – Ahşap bina ve bina türü yapılara uygulanacak minimum koşul ve kurallar, ilgili
yönetmelik hükümleri yürürlüğe konuluncaya dek, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
tarafından saptanacak ve projeleri bu esaslara göre düzenlenecektir.
1.1.5 – Binalar ve bina türü yapılar dışında, tasarımının bu yönetmelik hükümlerine
göre yapılmasına izin verilen bina türü olmayan diğer yapılar, Bölüm 2’de, 2.12 ile
tanımlanan yapılarla sınırlıdır. Bu bağlamda; köprüler, barajlar, kıyı ve liman yapıları,
tüneller, boru hatları, enerji nakil hatları, nükleer santrallar, doğal gaz depolama tesisleri
gibi yapılar, tamamı yer altında bulunan yapılar ve binalardan farklı hesap ve güvenlik
esaslarına göre projelendirilen diğer yapılar bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
1.1.6 – Bina taşıyıcı sistemini deprem hareketinden yalıtmak amacı ile, bina taşıyıcı
sistemi ile temelleri arasında özel sistem ve gereçlerle donatılan veya diğer aktif ve
pasif kontrol sistemlerini içeren binalar, bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
1.1.7 – Bu Yönetmeliğin kapsamı dışındaki yapılara uygulanacak koşul ve kurallar,
kendi özel yönetmelikleri yapılıncaya dek, ilgili Bakanlıklar tarafından çağdaş
uluslararası standartlar gözönünde tutularak saptanacak ve projeleri bu esaslara göre
düzenlenecektir.
1.2. GENEL İLKELER
1.2.1 – Bu Yönetmeliğe göre yeni yapılacak binaların depreme dayanıklı tasarımının
ana ilkesi; hafif şiddetteki depremlerde binalardaki yapısal ve yapısal olmayan sistem
elemanlarının herhangi bir hasar görmemesi, orta şiddetteki depremlerde yapısal ve
yapısal olmayan elemanlarda oluşabilecek hasarın sınırlı ve onarılabilir düzeyde
kalması, şiddetli depremlerde ise can güvenliğinin sağlanması amacı ile kalıcı yapısal
hasar oluşumunun sınırlanmasıdır. Mevcut binaların değerlendirmesi ve
güçlendirilmesinde esas alınan performans kriterleri Bölüm 7’de tanımlanmıştır.
2
1.2.2 – Bu Yönetmeliğe göre yeni binaların tasarımında esas alınacak tasarım depremi,
1.2.1’de tanımlanan şiddetli depreme karşı gelmektedir. Bölüm 2, Tablo 2.3’te
tanımlanan Bina Önem Katsayısı I = 1 olan binalar için, tasarım depreminin 50 yıllık
bir süre içinde aşılma olasılığı %10’dur. Farklı aşılma olasılıklı depremler, mevcut
binaların değerlendirmesi ve güçlendirilmesinde gözönüne alınmak üzere Bölüm 7’de
tanımlanmıştır.
1.2.3 – Bu Yönetmelikte belirtilen deprem bölgeleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca
hazırlanan ve 18/04/1996 tarihli ve 96/8109 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe
konulan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’ndaki birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü
derece deprem bölgeleridir.
1.2.4 – Bu Yönetmeliğe göre deprem bölgelerinde yapılacak binalar, malzeme ve işçilik
koşulları bakımından Türk Standartları’na ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı “Genel
Teknik Şartnamesi” kurallarına uygun olacaktır.
3
BÖLÜM 2 - DEPREME DAYANIKLI BİNALAR İÇİN HESAP KURALLARI
2.0. SİMGELER
A(T) = Spektral İvme Katsayısı
Ao = Etkin Yer İvmesi Katsayısı
Ba = Taşıyıcı sistem elemanının a asal ekseni doğrultusunda tasarıma esas iç
kuvvet büyüklüğü
Bax = Taşıyıcı sistem elemanının a asal ekseni doğrultusunda, x doğrultusundaki
depremden oluşan iç kuvvet büyüklüğü
Bay = Taşıyıcı sistem elemanının a asal ekseni doğrultusunda, x’e dik y
doğrultusundaki depremden oluşan iç kuvvet büyüklüğü
Bb = Taşıyıcı sistem elemanının b asal ekseni doğrultusunda tasarıma esas iç
kuvvet büyüklüğü
Bbx = Taşıyıcı sistem elemanının b asal ekseni doğrultusunda, x doğrultusundaki
depremden oluşan iç kuvvet büyüklüğü
Bby = Taşıyıcı sistem elemanının b asal ekseni doğrultusunda, x’e dik y
doğrultusundaki depremden oluşan iç kuvvet büyüklüğü
BB = Mod Birleştirme Yöntemi’nde mod katkılarının birleştirilmesi ile bulunan
herhangi bir büyüklük
BD = BB büyüklüğüne ait büyütülmüş değer
Di = Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi’nde burulma düzensizliği olan binalar için
i’inci katta ± %5 ek dışmerkezliğe uygulanan büyütme katsayısı
dfi = Binanın i’inci katında Ffi fiktif yüklerine göre hesaplanan yerdeğiştirme
di = Binanın i’inci katında azaltılmış deprem yüklerine göre hesaplanan
yerdeğiştirme
Ffi = Birinci doğal titreşim periyodunun hesabında i’inci kata etkiyen fiktif yük
Fi = Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi’nde i’inci kata etkiyen eşdeğer deprem yükü
fe = Yapısal çıkıntının, mimari elemanın, mekanik ve elektrik donanımın ağırlık
merkezine etkiyen eşdeğer deprem yükü
g = Yerçekimi ivmesi (9.81 m/s2)
gi = Binanın i’inci katındaki toplam sabit yük
Hi = Binanın i’inci katının temel üstünden itibaren ölçülen yüksekliği (Bodrum
katlarında rijit çevre perdelerinin bulunduğu binalarda i’inci katın zemin kat
döşemesi üstünden itibaren ölçülen yüksekliği)
HN = Binanın temel üstünden itibaren ölçülen toplam yüksekliği (Bodrum
katlarında rijit çevre perdelerinin bulunduğu binalarda zemin kat döşemesi
üstünden itibaren ölçülen toplam yükseklik)
Hw = Temel üstünden veya zemin kat döşemesinden itibaren ölçülen toplam perde
yüksekliği
hi = Binanın i’inci katının kat yüksekliği
I = Bina Önem Katsayısı
ℓw = Perdenin veya bağ kirişli perde parçasının plandaki uzunluğu
Mn = n’inci doğal titreşim moduna ait modal kütle
Mxn = Gözönüne alınan x deprem doğrultusunda binanın n’inci doğal titreşim
modundaki etkin kütle
Myn = Gözönüne alınan y deprem doğrultusunda binanın n’inci doğal titreşim
modundaki etkin kütle
mi = Binanın i’inci katının kütlesi (mi = wi / g)
mθi = Kat döşemelerinin rijit diyafram olarak çalışması durumunda, binanın i’inci
katının kaydırılmamış kütle merkezinden geçen düşey eksene göre kütle
eylemsizlik momenti
N = Binanın temel üstünden itibaren toplam kat sayısı (Bodrum katlarında rijit
çevre perdelerinin bulunduğu binalarda zemin kat döşemesi üstünden itibaren
4
toplam kat sayısı)
n = Hareketli Yük Katılım Katsayısı
qi = Binanın i’inci katındaki toplam hareketli yük
R = Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı
Ralt,Rüst= Kolonları üstten mafsallı tek katlı çerçevelerin, yerinde dökme betonarme,
prefabrike veya çelik binaların en üst (çatı) katı olarak kullanılması
durumunda, sırası ile, alttaki katlar ve en üst kat için tanımlanan R katsayıları
RNÇ = Tablo 2.5’te deprem yüklerinin tamamının süneklik düzeyi normal çerçeveler
tarafından taşındığı durum için tanımlanan Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı
RYP = Tablo 2.5’te deprem yüklerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek perdeler
tarafından taşındığı durum için tanımlanan Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı
Ra(T) = Deprem Yükü Azaltma Katsayısı
S(T) = Spektrum Katsayısı
Sae(T) = Elastik spektral ivme [m /s2]
SaR(Tr) = r’inci doğal titreşim modu için azaltılmış spektral ivme [m /s2]
T = Bina doğal titreşim periyodu [s]
T1 = Binanın birinci doğal titreşim periyodu [s]
TA ,TB = Spektrum Karakteristik Periyotları [s]
Tm , Tn = Binanın m’inci ve n’inci doğal titreşim periyotları [s]
Vi = Gözönüne alınan deprem doğrultusunda binanın i’inci katına etki eden kat
kesme kuvveti
Vt = Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi’nde gözönüne alınan deprem doğrultusunda
binaya etkiyen toplam eşdeğer deprem yükü (taban kesme kuvveti)
VtB = Mod Birleştirme Yöntemi’nde, gözönüne alınan deprem doğrultusunda
modlara ait katkıların birleştirilmesi ile bulunan bina toplam deprem yükü
(taban kesme kuvveti)
W = Binanın, hareketli yük katılım katsayısı kullanılarak bulunan toplam ağırlığı
we = Yapısal çıkıntının, mimari elemanın, mekanik veya elektrik donanımın ağırlığı
wi = Binanın i’inci katının, hareketli yük katılım katsayısı kullanılarak hesaplanan
ağırlığı
Y = Mod Birleştirme Yöntemi’nde hesaba katılan yeterli doğal titreşim modu
sayısı
α = Deprem derzi boşluklarının hesabında kullanılan katsayı
αS = Süneklik düzeyi yüksek perdelerin tabanında elde edilen kesme kuvvetleri
toplamının, binanın tümü için tabanda meydana gelen toplam kesme
kuvvetine oranı
β = Mod Birleştirme Yöntemi ile hesaplanan büyüklüklerin alt sınırlarının
belirlenmesi için kullanılan katsayı
Δi = Binanın i’inci katındaki azaltılmış göreli kat ötelemesi
(Δi)ort = Binanın i’inci katındaki ortalama azaltılmış göreli kat ötelemesi
ΔFN = Binanın N’inci katına (tepesine) etkiyen ek eşdeğer deprem yükü
δi = Binanın i’inci katındaki etkin göreli kat ötelemesi
(δi)max = Binanın i’inci katındaki maksimum etkin göreli kat ötelemesi
ηbi = i’inci katta tanımlanan Burulma Düzensizliği Katsayısı
ηci = i’inci katta tanımlanan Dayanım Düzensizliği Katsayısı
ηki = i’inci katta tanımlanan Rijitlik Düzensizliği Katsayısı
Φxin = Kat döşemelerinin rijit diyafram olarak çalıştığı binalarda, n’inci mod şeklinin
i’inci katta x ekseni doğrultusundaki yatay bileşeni
Φyin = Kat döşemelerinin rijit diyafram olarak çalıştığı binalarda, n’inci mod şeklinin
i’inci katta y ekseni doğrultusundaki yatay bileşeni
Φθin = Kat döşemelerinin rijit diyafram olarak çalıştığı binalarda, n’inci mod şeklinin
i’inci katta düşey eksen etrafındaki dönme bileşeni
θi = i’inci katta tanımlanan İkinci Mertebe Gösterge Değeri
5
2.1. KAPSAM
2.1.1 – 1.2.3’de tanımlanan deprem bölgelerinde yeni yapılacak tüm yerinde dökme ve
prefabrike betonarme binalar ile çelik binalar ve bina türü yapıların depreme dayanıklı
olarak hesaplanmasında esas alınacak deprem yükleri ve uygulanacak hesap kuralları bu
bölümde tanımlanmıştır. Yığma binalara ilişkin kurallar ise Bölüm 5’de verilmiştir.
2.1.2 – Bina temellerinin ve zemin dayanma (istinat) yapılarının hesabına ilişkin
kurallar Bölüm 6’da verilmiştir.
2.1.3 – Bina türünde olmayan, ancak bu bölümde verilen kurallara göre hesaplanmasına
izin verilen yapılar, 2.12’de belirtilenlerle sınırlıdır.
2.1.4 – Mevcut binaların deprem performanslarının değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi
için uygulanacak hesap kuralları Bölüm 7’de verilmiştir.
2.2. GENEL İLKE VE KURALLAR
2.2.1. Bina Taşıyıcı Sistemlerine İlişkin Genel İlkeler
2.2.1.1 – Bir bütün olarak deprem yüklerini taşıyan bina taşıyıcı sisteminde ve aynı
zamanda taşıyıcı sistemi oluşturan elemanların her birinde, deprem yüklerinin temel
zeminine kadar sürekli bir şekilde ve güvenli olarak aktarılmasını sağlayacak yeterlikte
rijitlik, kararlılık ve dayanım bulunmalıdır.
2.2.1.2 – Döşeme sistemleri, deprem kuvvetlerinin taşıyıcı sistem elemanları arasında
güvenle aktarılmasını sağlayacak düzeyde rijitlik ve dayanıma sahip olmalıdır. Yeterli
olmayan durumlarda, döşemelerde uygun aktarma elemanları düzenlenmelidir.
2.2.1.3 – Binaya aktarılan deprem enerjisinin önemli bir bölümünün taşıyıcı sistemin
sünek davranışı ile tüketilmesi için, bu Yönetmelikte Bölüm 3 ve Bölüm 4’de belirtilen
sünek tasarım ilkelerine titizlikle uyulmalıdır.
2.2.1.4 – 2.3.1’de tanımlanan düzensiz binaların tasarımından ve yapımından
kaçınılmalıdır. Taşıyıcı sistem planda simetrik veya simetriğe yakın düzenlenmeli ve
Tablo 2.1’de A1 başlığı ile tanımlanan burulma düzensizliğine olabildiğince yer
verilmemelidir. Bu bağlamda, perde vb rijit taşıyıcı sistem elemanlarının binanın
burulma rijitliğini arttıracak biçimde yerleştirilmesine özen gösterilmelidir. Düşey
doğrultuda ise özellikle Tablo 2.1’de B1 ve B2 başlıkları ile tanımlanan ve herhangi bir
katta zayıf kat veya yumuşak kat durumu oluşturan düzensizliklerden kaçınılmalıdır.
2.2.1.5 – Bölüm 6, Tablo 6.1’de tanımlanan (C) ve (D) gruplarına giren zeminlere
oturan kolon ve özellikle perde temellerindeki dönmelerin taşıyıcı sistem hesabına
etkileri, uygun idealleştirme yöntemleri ile gözönüne alınmalıdır.
2.2.2. Deprem Yüklerine İlişkin Genel Kurallar
2.2.2.1 – Binalara etkiyen deprem yüklerinin belirlenmesi için, bu bölümde aksi
belirtilmedikçe, 2.4’te tanımlanan Spektral İvme Katsayısı ve 2.5’te tanımlanan Deprem
Yükü Azaltma Katsayısı esas alınacaktır.
6
2.2.2.2 – Bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, deprem yüklerinin sadece yatay
düzlemde ve birbirine dik iki eksen doğrultusunda etkidikleri varsayılacaktır. Gözönüne
alınan doğrultulardaki depremlerin ortak etkisine ilişkin hükümler 2.7.5’te verilmiştir.
2.2.2.3 – Deprem yükleri ile diğer yüklerin ortak etkisi altında binanın taşıyıcı sistem
elemanlarında oluşacak tasarım iç kuvvetlerinin taşıma gücü ilkesine göre hesabında
kullanılacak yük katsayıları, bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, ilgili yapı
yönetmeliklerinden alınacaktır.
2.2.2.4 – Deprem yükleri ile rüzgar yüklerinin binaya aynı zamanda etkimediği
varsayılacak ve her bir yapı elemanının boyutlandırılmasında, deprem ya da rüzgar
etkisi için hesaplanan büyüklüklerin elverişsiz olanı gözönüne alınacaktır. Ancak,
rüzgardan oluşan büyüklüklerin daha elverişsiz olması durumunda bile; elemanların
boyutlandırılması, detaylandırılması ve birleşim noktalarının düzenlenmesinde, bu
Yönetmelikte belirtilen koşullara uyulması zorunludur.
2.3. DÜZENSİZ BİNALAR
2.3.1. Düzensiz Binaların Tanımı
Depreme karşı davranışlarındaki olumsuzluklar nedeni ile tasarımından ve yapımından
kaçınılması gereken düzensiz binalar’ın tanımlanması ile ilgili olarak, planda ve düşey
doğrultuda düzensizlik meydana getiren durumlar Tablo 2.1’de, bunlarla ilgili koşullar
ise 2.3.2’de verilmiştir.
2.3.2. Düzensiz Binalara İlişkin Koşullar
Tablo 2.1’de tanımlanan düzensizlik durumlarına ilişkin koşullar aşağıda belirtilmiştir:
2.3.2.1 – A1 ve B2 türü düzensizlikler, 2.6’da belirtildiği üzere, deprem hesap
yönteminin seçiminde etken olan düzensizliklerdir.
2.3.2.2 – A2 ve A3 türü düzensizliklerin bulunduğu binalarda, birinci ve ikinci derece
deprem bölgelerinde, kat döşemelerinin kendi düzlemleri içinde deprem kuvvetlerini
düşey taşıyıcı sistem elemanları arasında güvenle aktarabildiği hesapla doğrulanacaktır.
2.3.2.3 – B1 türü düzensizliğinin bulunduğu binalarda, gözönüne alınan i’inci kattaki
dolgu duvarı alanlarının toplamı bir üst kattakine göre fazla ise, ηci’nin hesabında dolgu
duvarları gözönüne alınmayacaktır. 0.60 ≤ (ηci)min < 0.80 aralığında Tablo 2.5’te verilen
taşıyıcı sistem davranış katsayısı, 1.25 (ηci)min değeri ile çarpılarak her iki deprem
doğrultusunda da binanın tümüne uygulanacaktır. Ancak hiçbir zaman ηci < 0.60
olmayacaktır. Aksi durumda, zayıf katın dayanımı ve rijitliği arttırılarak deprem hesabı
tekrarlanacaktır.
2.3.2.4 – B3 türü düzensizliğin bulunduğu binalara ilişkin koşullar, bütün deprem
bölgelerinde uygulanmak üzere, aşağıda belirtilmiştir:
(a) Kolonların binanın herhangi bir katında konsol kirişlerin veya alttaki kolonlarda
oluşturulan guselerin üstüne veya ucuna oturtulmasına hiçbir zaman izin verilmez.

Devamı için dosyayı indiriniz. indirmek için tıklayınız.